https://hy.wikisource.org/wiki/%D5%93%D5%A1%D6%80%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A1

Հարցեր և առաջադրանքներ

• 8-10 նախադասությամբ պատմի՛ր բալլադը։
  • այս բալադը իրենից ներկայացնում է մի գեղեցիկ աղջկա և նա արդեն մեծ աղջիկ էր և պետք է ամուսնանար բայց նա պաըման դրեց ով ինձ ավելի սիրող հոգատար տղա կգտնեմ և կամուսնանամ նա գտնում է այդպիսի տղամարդ և նա խոստանում է երբ վերադառնա կամուսնանա Փարվանաի հետ բայց այտպես էլ չի վերադառնում տղան։
• Ի՞նչ է բալլադը․ տեղեկություններ գրի՛ր բալլադի ժանրի մասին՝ օգտվելով համացանցից:
  • Բալադը քնարա-պատմողական գրական ժանր է։Այն միավորում է պատմությունը և լիրիկական զգացմունքները։Բալադներում հաճախ նկարագրվում են հերոսական կամ ողբերգական դեպքեր։Սյուժեն սովորաբար դինամիկ է և լարված։Գործող անձինք կարող են լինել իրական կամ առասպելական։Լեզուն պատկերավոր է և հուզական։

В ту зиму снег долго не выпадал. Реки и озёра давно льдом покрылись, а снега всё нет и нет. Зимний лес без снега казался хмурым, унылым.

Шёл я как-то с ребятами по лесу, возвращались мы из соседней деревни. Вышли на лесную поляну. Вдруг видим — посреди поляны над большим кустом вороны кружат. Каркают, летают вокруг него, то вверх взлетят, то на землю сядут. Наверное, какую-то еду себе нашли.

Стали ближе подходить. Заметили нас вороны — одни в сторону отлетели, по деревьям расселись, а другие и улетать не хотят, так над головой и кружат.

Подошли мы к кусту, смотрим — что-то под ним белеет, а что — сквозь частые ветки и не разберём.

Раздвинул я ветки, гляжу — заяц, белый — белый как снег. Забился под самый куст, прижался к земле, лежит не шевельнётся. Кругом всё серое — и земля и опавшие листья, а заяц среди них так и белеет.

Вот почему он воронам на глаза попался — оделся в белую шубку, а снега-то нет, значит, и спрятаться ему, белому, негде. Дай-ка попробуем его живьём поймать!

Просунул я руку под ветки, тихонько, осторожно, да сразу и вытащил из-под куста!

Смотрим — одна ножка у него как-то странно болтается. Тронули её, а она переломана! Значит, сильно его вороны потрепали.

Принёс я зайца домой. Папа достал из аптечки бинт, вату, забинтовал зайцу сломанную ножку и посадил в ящик. Мама положила туда сена, моркови, мисочку с водой поставила. Так у нас зайка и остался жить. Целый месяц прожил. Ножка у него совсем срослась, он даже из ящика выскакивать начал и меня вовсе не боялся.

Пока заяц у нас дома жил, и снег выпал, белый, пушистый, как зайкина шубка. В нём зайцу легко прятаться.

— Ну, теперь можно его и обратно в лес выпустить, — сказал нам однажды папа.

Так мы и сделали — отнесли зайца в ближайший лесок, попрощались с ним и выпустили на волю.

В один миг наш зайка в заснеженных кустах исчез.

Вот когда ему белая шубка пригодилась!

(Г.Скребицкий)

Вопросы к тексту (в тексте 315 слов)

1. Почему лес, по которому гуляли ребята, был серым и хмурым
   • Потому что не было снега Земля была серой.
2. Почему ребята обратили внимание на стаю ворон
   • Вороны громко каркали. Они кружили над кустом.
3. Кого нашли ребята в кустах? Почему заяц не убежал от ворон
   • Ребята нашли белого зайца. У него была сломана лапка.
4. Что произошло дома, когда мальчик принес зайца
   • Папа перевязал лапку Мама ухаживала за зайцем.
5. Чем закончилась история с зайцем
   • Заяц выздоровел. Его выпустили в лес.
6. О чём заставил задуматься рассказ Георгия Скребицкого
   • Нужно помогать животным. Нужно беречь природу.

Առաջադրանքներ՝

1. Նշված արմատներով կազմի՛ր հոդակապով և ածանցավոր բառեր, օրինակ՝

Արմատ՝ արև

Ածանցավոր՝ արև+ային

Հոդակապով՝ արև+ա+ծաղիկ

Թագ —Թագ-ուհի

Թագ —թագ+ա+ժառանգ

Մարդ —մարդ-կային

Մարդ —մարդ+ա+նման

Գիր —գիր+ություն

Գիր —գր+ա+գետ

Մազ —մազ+ոտ

Մազ —մազ+ա+կապ

Դաս —դաս+արան

Դաս —դաս+ա+րան

Ձեռ —ձեռ+ք

Ձեռ —ձեռն+ա+փայտ

Արմատ, ածանց,  հոդակապ

Ա․Արմատը բառի հիմնական իմաստն արտահատող մասն է, հիմքը: Արմատը արտահայտում է բառի հիմնական իմաստը և չի բաժանվում բաղադրիչների:

Օրինակ՝ թագ արմատից ունենք թագավոր, անթագ, թագուհի բառերը:

Բ․Բառի վերջից կամ  սկզբից ավելացող մասնիկները, որոնք փոխում են բառի իմաստը և կազմում նոր բառեր, կոչվում են ածանցներ:

Օրինակ՝ տուն-անտուն, գիր—գրություն, խմոր—խմորեղեն:

Այս բառերի ան, ություն, եղեն մասնիկները ածանցներ են:

Գ․ Ա ձայնավորը, որն իրար է կապում բաղադրյալ բառի տարբեր բաղադրիչները, կոչվում է հոդակապ․ օրինակ՝ ծով+ա+նկար

Առաջադրանքներ՝

1.Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝ մայրություն – մայր + ություն

անամոթ-ան+ամոթ

ամպոտ-ամպ-ոտ

քարոտ-քար-ոտ

օդային-օդ-ային

դժգոհ-դժ-գոհ

հեռավոր-հեռու-ավոր

բարություն-բարի-ություն

գրավոր-գիր-ավոր

անորոշ-ան-որոշ

  տհաճ-տ-հաճ

2. Գտիր հետևյալ բառերի ընդհանուր արմատները:

ամառանոց, ամառային-ամառ
ջերմություն, ջերմանավ-ջերմ
նավահանգիստ, նավավար-նավ
վարիչ, վարել, ղեկավար-վար
հազարավոր, հազարամյակ-հազար

3. Կազմիր նոր բառեր հետևյալ արմատներով ու ածանցներով՝

քար, հող, դաս, տուն, երկար, հերոս, սխալ

ային, արան, ավոր, անք, ավուն

Քար-ային

հող-ային

դաս-արան

Տուն-տնային

երկար-ավուն

հերո-ային

սխալ-մունք

4. Բառաշարքից առանձնացրո՛ւ  հոդակապ ունեցող բառերը(կան բառեր, որոնցում հոդակապ չկա)։ Հոդակապ ունեցող բառերում գունավորի՛ր արմատները և հոդակապը։

Օրինակ՝ Հյուրախաղ– հյուր+ա+խաղ

Օձաձուկ, լայնարձակ, մրգահյութ,փորձանոթ, հողագունդ, արծաթագործ,նախշազարդ, ալրաղաց, հայազգի, ծաղկափոշի, նույնարմատ, ծառատունկ:

5. Լրացրո՛ւ մեկից ավելի արմատ և ածանց ունեցող (բարդածանցավոր) բառերի շարքը:

• Սառնասրտություն, կիսագնդային, հեռախոսավարուհի, գերազանցիկ հողամշակություն հողագործություն:

6. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:

• Խիտ սաղարթներ ունեցող-սաղարթախիտ
• գեղեցիկ քանդակված,-քանդակագեղ
• նուրբ ճաշակով,-նրբաճաշակ
• լեռնային աշխարհ,-լեռնաշխարհ
• բարձր գագաթ ունեցող,-բարձրագագաթ
• թմբուկ խփել,-թմբկահարել
• սարսափ ազդող,-սարսափազդ
• ասֆալտով պատված,-ասվալտապատ
• դանդաղ սահող,-դանդաղասահ
• քաղաքին հատուկ-քաղաքահարիր

1.Անուն,Ազգանուն-Սամսոն Կոստանդյան

2.Դպրոց դասարան-Հյուսիսային դպրոց-պարտեզ, 6-1 դասարան

3.Ընտրության գործնեություն-Ֆուտբոլ

4.Երթուղից օգտվում եք-ոչ

5.Երկացված օրվա ճամբարից օգտվում եք-ոչ

6.Լրացուցից պարապունք (գրեք որտեղ եք հաճախում պարապունքի դասերից հետո և նշեք առարկայի անունը)-հաճախումեմ դասապատրաստման

7.Լողալ գիտեք-այո

8.Հեծանիվ վարել գիտեք-այո

Աշխարհագրությունը գիտություն է, որը ուսումնասիրում է մեր Երկիրը՝ նրա բնությունը և մարդկանց կյանքը։
Այն չի սահմանափակվում միայն քարտեզով կամ տեղանքի նկարագրությամբ․ աշխարհագրությունը փորձում է հասկանալ՝

• ինչպես են ձևավորվում լեռները, գետերը, լճերը,
• ինչպես են մարդիկ ապրում ու աշխատում տարբեր երկրներում,
• ինչպես է բնությունը ազդում մարդկանց կյանքի վրա, և մարդիկ՝ բնության։

Այսպիսով, աշխարհագրությունը միավորում է և՛ բնությունը, և՛ հասարակությունը։

Աշխարհագրությունը յուրահատուկ տեղ է զբաղեցնում գիտությունների ամբողջական
համակարգում: Աշխարհագրական հետազոտությունների օբյեկտներից են երկրագնդի
աշխարհագրական թաղանթը, նրա ոլորտները, դրանց կառուցվածքն ու
փոխազդեցությունը, մայրցամաքները, տարածաշրջաններն ու երկրները և այնտեղ
կատարվող երևույթները: Աշխարհագրական թաղանթի, մասնավորապես Երկրի
մակերևույթի ուսումնասիրությամբ, աշխարհագրությունից բացի, զբաղվում են նաև
երկրաբանությունը, կենշսաբանությունը, տնտեսագիտությունը և բազմաթիվ այլ
գիտություններ: Դրանք ուսումնասիրում են երկրագնդի առանձին ոլորտները կամ
բաղադրիչները: Օրինակ՝ երկրաբանությունն ուսումնասիրում է քարոլորտը,
կենսաբանությունը կենսոլորտը, տնտեսագիտությունը մարդկային հասարակության
տնտեսական ոլորտը և այլն:

Աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկաները

Աշխարհագրության գլխավոր ուշադրության կենտրոնում են՝

• Բնական երևույթները – կլիմա, լանդշաֆտներ, հող, ջուր, բույսեր, կենդանիներ,
• Մարդկային կյանքը – քաղաքներ, գյուղեր, տնտեսություն, ճանապարհներ,
• Նրանց փոխազդեցությունը – ինչպես մարդիկ օգտագործում են բնությունը (օր․՝ անտառահատում, ջրամբարների կառուցում) և ինչպես է բնությունը ազդում մարդկանց վրա (օր․՝ երկրաշարժեր, կլիմա)։

Այս ամենը միասին ձևավորում է աշխարհահամակարգեր։ Դրանք լինում են․

• բնական (օր․՝ անտառ, գետային հովիտ),
• հասարակական (օր․՝ քաղաք, գյուղատնտեսական շրջան),
• բնահասարակական (օր․՝ մարդածին լանդշաֆտ, ջրամբար):

Աշխարհագրության նպատակներն ու խնդիրները

Աշխարհագրությունը նպատակ ունի․

1. Ուսումնասիրել բնությունն ու հասարակությունը տարածության և ժամանակի մեջ։
2. Բացահայտել կապերը բնության և մարդու միջև։
3. Ճիշտ և խելամիտ օգտագործել բնության հարստությունները։
4. Կանխատեսել ապագայում հնարավոր փոփոխությունները (օր․՝ կլիմայի փոփոխություն, բնակչության աճ):

Աշխարհագրության տեղը գիտությունների համակարգում

Աշխարհագրությունը յուրահատուկ գիտություն է, քանի որ այն միավորում է երկու մեծ գիտությունների խմբեր․

• Բնական գիտությունները (երկրաբանություն, կենսաբանություն, ֆիզիկա),
• Հասարակական գիտությունները (տնտեսագիտություն, պատմություն, սոցիոլոգիա):

Այս պատճառով աշխարհագրությունը գտնվում է այս երկու ոլորտների հատման կետում։

Այն բաժանվում է երկու հիմնական ճյուղի․

• Բնական աշխարհագրություն – ուսումնասիրում է լանդշաֆտները, կլիման, գետերը, օվկիանոսները, բույսերն ու կենդանիները։
• Հասարակական աշխարհագրություն – ուսումնասիրում է մարդկանց գործունեությունը, քաղաքները, գյուղերը, տնտեսությունը։

Այս երկուսը միասին ձևավորում են ընդհանուր աշխարհագրությունը։

 Եզրակացություն
Աշխարհագրությունը միայն քարտեզների ու տեղանունների գիտություն չէ։ Այն մեզ օգնում է հասկանալ, որ Երկիրը մի ամբողջական համակարգ է, որտեղ և՛ բնությունը, և՛ հասարակությունը գործում են միասին։ Եթե մենք ճիշտ ու խելամիտ օգտագործենք մեր միջավայրը, կկարողանանք ապրել ավելի ապահով և բարեկեցիկ աշխարհում։

Թեստ

1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում աշխարհագրությունը։
ա) Միայն Երկրի պատմությունը
բ) Երկրի բնությունն ու մարդկանց կյանքը
գ) Միայն տնտեսությունը

2. Ի՞նչ է աշխարհագրության հիմնական նպատակը։
ա) Ուսումնասիրել քարտեզներ
բ) Հասկանալ բնության և մարդու փոխազդեցությունը
գ) Հաշվարկել բնակչության թիվը

3. Ո՞ր գիտությունն է ուսումնասիրում քարոլորտը։
ա) Երկրաբանություն
բ) Կենսաբանություն
գ) Տնտեսագիտություն

4. Ո՞րն է հասարակական աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկան։
ա) Գետերն ու լեռները
բ) Մարդկային գործունեությունը
գ) Կենդանիներն ու բույսերը

5. Ո՞րն է բնահասարակական աշխարհահամակարգի օրինակ։
ա) Անտառ
բ) Քաղաք
գ) Ջրամբար

6. Աշխարհագրությունը որ երկու գիտությունների հատման կետում է գտնվում։
ա) Բնական և հասարակական
բ) Պատմական և տեխնիկական
գ) Մաթեմատիկական և բժշկական

7. Ո՞ր ճյուղը է ուսումնասիրում կլիման, գետերը, լանդշաֆտները։
ա) Հասարակական աշխարհագրություն
բ) Բնական աշխարհագրություն
գ) Պատմական աշխարհագրություն

8. Ո՞րն է հասարակական աշխարհագրության հիմնական խնդիրներից մեկը։
ա) Քաղաքների և բնակչության ուսումնասիրությունը
բ) Օվկիանոսների ուսումնասիրությունը
գ) Կլիմայի ուսումնասիրությունը

9. Ո՞ր մեթոդն է հիմնված «տեսածը նկարագրելու» վրա։
ա) Նկարագրական
բ) Վիճակագրական
գ) Քարտեզագրական

10. Ո՞ր մեթոդն է օգտագործում թվեր, աղյուսակներ, տվյալներ։
ա) Վիճակագրական
բ) Դաշտային
գ) Համեմատական